ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Πριν από λίγες ημέρες κατά την διάρκεια ανασκαπτικών εργασιών, που εκτελούσα εντός του οικιακού μου κήπου, προκειμένου να παραχώσω χρησιμοποιήμενες μάσκες και γάντια, που ασυστόλως καταναλώνουμε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του κορωνοίου, ανακάλυψα κάτι εντυπωσιακό. Η μικρή μου αξίνα «σκόνταψε» σε ένα μικρό ξύλινο περίτεχνο κιβώτιο, που βρισκόταν θαμένο – ποιος ξέρει πόσα χρόνια -  στο χώμα, πράγμα, που με αιφνιδίασε και με αναγκάσε να διακόψω τις εργασίες παράχωσης. Χωρις να χάνω χρόνο άνοιξα το κιβώτιο και εντυπωσιασμένος είδα το περιεχόμενό του, που δεν ήταν άλλο παρά μία πυκνογραμένη περγαμηνή.

Επρόκειτο για ένα κείμενο ιστορικής αφήγησης του μοναχού Πιτουλάβιου (1208 – 1289), που αναφερόταν σε ιστορικά γεγονότα, που έλαβαν χώρα κατά το έτος 1080 μ.Χ. στην ευρύτερη περιοχή του σημερινού Δήμου Μάνδρας Ειδυλλίας και κυρίως στην κωμόπολη των Ερυθρών. Η αφήγηση αφορούσε σε μία σειρά εγκληματικές πράξεις, που συνέβησαν κατά το προαναφερόμενο έτος στην συγκεκριμένη περιοχή κατά την διάρκεια μίας περίεργης επιδημίας.

Με θουκιδίδειο ύφος ο Πιτουλάβιος ξετυλίγει την αφήγησή του, χωρίς όμως να περιορίζεται σε μία απλή καταγραφή γεγονότων αλλά και να επεκτείνεται και σε αιτιολογική ανάλυση αυτών κάνοντας περαιτέρω χρήση και της αξιολόγησης των χαρακτήρων των προσώπων, που φέρονται να πρωταγωνιστούν.

Επιθυμώντας το εν λόγω αφήγημα να μην παραμείνει άγνωστο στο ευρύ κοινό και ιδιαίτερα στους συμπολίτες μας, αποφάσισα να σας το παρουσιάσω τμηματικά σε ελεύθερη απόδοση από την ύστερη μεσαιωνική ελληνική γλώσσα στην νέα.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Βρισκόμαστε στο έτος 1080. Αυτοκράτορας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας είναι ο Νικηφόρος Γ’ Βοτανειάτης. Το πρόσωπο αυτό είχε διατέλεσει στο παρελθόν ικανότατος στρατηγός, με μακρόχρονη στρατιωτική καριέρα, πλην όμως και παραλλήλως ήταν σφετεριστής και καθ΄έξιν συνωμότης.

Κατά τη διάρκεια της σύντομης αυτοκρατορικής του θητείας (1078 – 1081), η βασιλική εδαφική επικράτεια χωριζόταν, μεταξύ άλλων σε θέματα, τα οποία υποδιαιρούνταν σε τούρμες. Μεταξύ των αυτοκρατορικών θεμάτων ήταν και αυτή της Μανδροειδυλλίας, τα όρια της οποίας ταυτίζονταν με αυτά του σημερινού ομώνυμου δήμου, η οποία χωριζόταν σε τέσσερις τούρμες: Τη Μάνδρα, τις Ερυθρές, τα Βίλια και την Οινόη. Επικεφαλής  του θέματος αυτού ή Στρατηγός ή Θεματάρχης ήταν κατά την εποχή των γεγονότων ο περίφημος Ευστάθιος ο Παλιουκίων, που διέθετε πνεύμα οξύ και εύστροφο καθώς επίσης και καλλιτεχνικές ανησυχίες. Ο Ευστάθιος κατέβαλε άοκνες και οδυνηρές προσπάθειες για να επιτύχει την ενότητα του θέματος, που διοικούσε, έχοντας να αντιμετωπίσει την απειθαρχία, την έλλειψη σωφροσύνης και πολλές φορές την έλλειψη έλλογης κοινωνικής συμπεριφοράς των κατοίκων, κυρίως μάλιστα αυτών των Ερυθρών.

Παναγιώτης Απ. Κουτσουλέλος

Ποιητής – Ιστοριοφίδης-Στρεβλωτης ιστορικών γεγονότων